Percebeiros, un oficio para valentes na costa de Ferrolterra e Ortegal

ANA F. CUBA

FERROL

O recurso mingua, o furtivismo é un mal crónico e o mar e as mareas truncan días de faena. A pesar de todo engancha, polo negocio, que foi a menos, e pola liberdade

Entre o 1 e o 18 de decembro, en vésperas do Nadal, a cotización máxima do percebe na lonxa de Cedeira alcanzou os 152 euros o quilo, e na de Cariño, os 110. No que vai de século, o prezo máis alto que se pagou polo percebe na rula cedeirense foi de 304 euros o quilo, en 2007, o mesmo ano en que chegou a 264 en Cariño. Os profesionais do sector viven días de tensión, pendentes do mar.

Juan Carlos Pardo Galdo (Cariño, 1973) fíxose percebeiro fai máis de vinte anos. «Xa traballabamos á baixura e cando empezaron a dar os permisos [de explotación do percebe] empecei, en principio para axudar en tempadas que había menos pescado, e despois, como xa vía que era rendible, ía máis ao percebe. Aínda hoxe alterno», explica. Todo comezou «argallando nas vacacións de verán, cando ías ás luras, e ao ser mal estudante…». Recoñece que o mar «engancha»: «Se estás afeito traballar en terra, moitas horas e gañando pouco… o mar é perigoso, e pásalo mal moitas veces, pero gáñase máis».

Unha xornada ao percebe dura unhas catro horas. «Con todo, despois de escoller e vender… en cinco ou seis horas estás listo e quédache o resto do día». A primeira lancha na que faenou era do seu pai, despois despezouna e adquiriu unha «máis moderna». «Ao principio iamos coa chalana de remolque e botabamos horas de mar, era unha penuria. En 2004 fixen a planadora, tardas unha hora e pico en ir e volver, todo é máis cómodo», comenta. Sempre traballou con neopreno: «Protéxeche dos raspones e do frío, foi un avance tremendo».

Aínda así, non hai percebeiro que non se levou algún susto, «sobre todo cando está o mar en calma, porque te fías; se hai mar vas máis atento, máis alerta, e cando está calmo reláxasche e veñen as historias…». No seu caso, a peor foi contra unha pedra: «Abrín a cabeza». «Golpes levas moitos, se caes ben nada… e ás veces é pouca cousa e aínda así te magoas. Sempre vou con máis xente. Cunha persoa soa no percebe… non tes quen che bote unha man. Normalmente queda alguén na lancha, bótache, cámbiache de zona e cántache o mar [avísache das ondas, porque ti non ves o que vén polas túas costas], se vas só tes que fondear e é máis lea», relata Juan Carlos.

«Antes valía menos e había máis»

Este veterano das pedras vaticina un mal futuro para o sector: «Economicamente, antes valía menos e había máis percebe; agora incrementouse o prezo e traes menos quilos e traballas menos días… o resultado é máis ou menos o mesmo. Pero non a moi longo prazo, nuns dez anos ou menos, non se se se vivirá disto, non cría como criaba, non se se por sobreexplotación, pola contaminación, o cambio climático… un pouco de todo. Antes, cando abriamos a zona de Vos Aguillóns pensaba ‘aproveito para facer unha obra en casa’; agora, levamos uns días traballando e non hai percebe, e o que hai é cría pequena». E o furtivismo? «Hai sempre, a Xunta debería tomar medidas… cos profesionais andan ao detalle, se levas medio quilo de máis… Estamos negros con este tema, non hai vixilancia. Podo entender á xente que o fai por necesidade, pero hai quen se dedica a isto e vai en cochazos, e nós escornándonos… Algunha vez pillas a algún con dez quilos e diche que son para el e a súa muller». El preside a Asociación de Percebeiros de Cariño, cuns 30 profesionais. Apenas entra xente nova: «Se houbese percebe atraería á xente, pero hai moitísimas lanchas á venda, en Cariño e en toda Galicia, e ninguén as quere comprar.

Hoxe nin se me ocorrería pedir un crédito de 40.000 ou 50.000 euros para comprar unha lancha, quen a dá desquitado? Tes que andar a outro oficio, ir alternando, se non, non dás feito. O que leva anos gaña o xornal porque coñece o mar e xa controla onde ten que ir». Roberto Orjales (Meirás, Valdoviño, 52 anos) sabe ben de que vai o oficio, que herdou da súa nai, Aurelia Varela: «Xaíameuavó. Miñanainon me deixaba ir con ela e aparecíalleaopé e xa quedaba, tería 15 ou 16 anos, e funmemetendopouco a pouco. Estiventraballandotaménnunha empresa de fontanería e calefacción, pero agora tírame máis ou mar que a terra». Mostra certa nostalxia, aínda que recoñece que as condicións laborais han mellorado. «Daquelapasábasemoitomáis frío, era máis duro e facíansemáiscartos. Desde haiuns cinco anos xanoné ou mesmo, nonsei se é porque hai menos percebe ou porque somos máis a traballar, pero creo que minguou, agoraémáis difícil vivir do percebe», afirma.Palabras descoñecidas.

Cando se iniciou non se usaban traxes de neopreno, unha barreira fronte ao frío e os golpes: «Pasabas a nado dun illote a outro, espido e coa roupa na man, e cando chegabas á pedra collíate ou salseiro». Orjales lembra que fai uns vinte ou vinte e cinco anos «había calidade e cantidade e facíase un bo soldo». «Cando empecei xa había xente dada de alta, pero ao principio nada, non pagábase ou seguro, ías cando querías e collías ou que querías, non estaba regulado nin había tope», repasa.

El faena pola costa de Valdoviño —«antes andábase por todo, íase ata Cedeira, Asturias, porque alí non cotizábase…»— e a súa prioridade é o mar (ata que cumpriu os 25 compaxinouno cun emprego en terra). «Aténdolle ante todo. A Xunta ponche certos días e tes que aproveitar vos que valen, 13 ou 15 ao mes, 17 non verán. Tes moita liberdade, por iso eu tirei para ou mar, do que vivo».

Na agrupación de percebeiros de Meirás, que preside Orjales, son 16. O faro de Punta Frouxeira é a súa referencia, o lugar ao que van para decidir se saen ou non e cara a onde. «Aos sitios mellores vaise na embarcación, e se non hai percebe nunha pedra vas a outra», indica. Incide na necesidade de manterse alerta: «Hai que estar sempre atento ao mar, cos cinco sentidos, ás veces fórmase unha onda de súpeto e lévate para abaixo; ou problema é se levas un golpe coa cabeza, caes á auga non pasa nada». Faenan con cordas, amarrados á pedra, e uns aguantan doutros.

¿Hay relevo generacional? «Na agrupación hai algún rapaz novo. Se vas e fas cartos engancha máis, pero hai xente á que tampouco se lle dá ben», responde. ¿Qué cualidades requiere? «Ningunha en especial, controlar o mar, saber mirar a que sitio podes ir, ter algo de experiencia [por iso o que empeza sempre é mellor que vaia con alguén veterano], estar algo áxil, coñecer o mar e non confiarse», enumera. Orjales considera que la mejor época para el percebe es el verano —«o Nadal son catro días, pero en agosto véndese moi ben todo o mes»— y alerta del furtivismo, aunque cree que la incidencia en el litoral de Valdoviño es menor que en otras zonas —«aquí non hai moito, ao tempo que traballamos vixiamos»—.

Link: https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ferrol/2022/12/22/percebeiros-oficio-valientes/0003_202212SL22F2991.htm

Advertisement
Esta entrada foi publicada en Cedeira, Comarcas, Fotos de Cedeira, Fotos Galicia, Galicia, Gastronomía, Mar de Cedeira, Nadal, Percebe de Cedeira, Pesca, Politica, Politica Local. Ligazón permanente.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.